EVRENIN MERKEZINDEKI ELMAS

Yer, Princeton Üniversitesi Fizik Bölümü. On metrekarelik, penceresiz, loş ışıklı bir oda… Bir masa, küçük bir kitaplık ve bir bank var sadece odada, bir de pencere olmadığı için dışarıyı görememekten günün hangi saatinde olduğunun farkında olmayan doktora öğrencisi. Bölümün duvarları, ofisler ve hatta kolçaklı sıralarda çay-kahve kupası yerleştirmek için ayrılmış boşlukların içi hep kara tahta ve tebeşir. Oturup kahve içip muhabbet ederken bile aklınıza bir fikir gelirse kaçırmayasınız diye…

amplituhedron1

Koridorların tamamı banklarla dolu, insanlar çok yorgun olduklarında kıvrılıp bir iki saat uyuyabilsin ve sonra kaldıkları yerden devam edebilsinler diye… Penceresiz odada kalan öğrenci Türk olduğu için dışarıda herkesin içinde uyumaktan utanıp sabahladığı bir gece , koridordaki banklardan birini ofise çekiyor. Ertesi günün sabahında da kat görevlisinin şikayeti üzerine bölüm başkanı Prof. Dr. Paul Steinhardt’a kendini bir saat açıklamak zorunda kalıyor.

Yukarıdaki olay Amerika’da doktora çalışmaları boyunca geçirdiğim beş yılda yaşadığım sayısız anekdottan birisi sadece. Bu olay, ister Türkiye ’de olsun ister Amerika’da, bir akademisyenin çalışma koşullarını ufak çapta özetlemeye yeterli kanımca.
Akademisyenlik dünyanın her yerinde az para kazanılan, hayata geç başlanılan, dış dünyadan belirli bir izolasyon gerektiren ve tüm bunları yaparken normal bir işte çalışanlardan daha fazla adanmışlık gerektiren bir iştir.

Ve bu kadar yokluğun arasında bir akademisyenin en büyük hazzı yaptığı çalışmanın sonuca ulaştığını görmektir. Yalnız temel bilim alanlarında sonuç dediğimiz şey bazen akıllara zarar bir kavram haline gelebilir. Örneğin bu yıl Nobel Ödülü’nün gittiği Higgs Parçacığı’nın ortaya çıkarıldığı CERN’de yapılan deneylerde elde edilen sonuçlar aslında kalem kağıtla hesaplanabilen cinsten…Fizikçiler, iki veya daha fazla parçacığı birbiriyle çarpıştırdığınızda elde edeceğiniz diğer parçacıklar ve onların özelliklerine dair bilgileri hesaplayabiliyorlar.

Yalnız kendi deneyimlerimden yola çıkarak söyleyeyim, en basit sonucun 20-30 sayfalık denklemler dizisi olduğu bir durumdan bahsediyoruz.
Bilimde genel bir algı olarak, bu tarz basit bir biçimde ifade edilemeyen herşeyin daha iyi, sade ve zarif bir açıklamasının bulunacağına inanılır. Basit ve sade değilse mutlaka daha iyi bir açıklaması vardır…


İşte Princeton Üniversitesi’nden Prof. Dr. Nima Arkani Hamed, tüm bu bahsettiğim karmaşıklığa son getiren bir çalışmaya imza attı geçtiğimiz günlerde. Keşfettiği Amplituhedron adını verilen ve şeklen elması andıran bir geometik yapı, parçacıkların çarpışmasına dair her türlü bilgiyi içeriyor! Bu yapının parametreleri (uzunluğu, genişliği, yüksekliği vb.) çarpışan parçacıklar hakkındaki bilgileri; yapının hacmi de çarpışma sonucunda ortaya çıkan parçacıkların bilgilerini içeriyor. Yani bir geometrik yapı, gerçek hayatta meydana gelen bir fiziksel olay hakkındaki her bilgiyi içermekte! Daha da önemlisi, aynı amplituhedron adı verilen geometrik yapıların, parçacık çarpışmalarına dair her bilgiyi içermesi gibi, evrenin işleyişi de tamamen geometrik yapısından kaynaklanıyor, evrende olan herşey onu açıklayan geometrik yapının şekli yüzünden gerçekleşiyor olabilir.

Büyük patlama ve sonucunda ortaya çıkan evreni açıklamaya çalıştığımız kuramların tamamı zaman ve lokasyon boyutlarına bağlı… Bu çalışma bize evrenin belki de zaman ve yerden bağımsız olarak ‘sadece geometriye’ dayalı şekilde açıklanabileceğini göstermekte. Hem annesi hem de babası İranlı ve fizikçi olan Nema Arkani Hamed’i görerek bilimin evrenselliğini; yaratıcılığın ‘yerinin ve zamanının’ olmadığını artık anlamalıyız.

“Konum gereği bizden buluş çıkmaz…” diyenler için Mor ve Ötesi’nin ilk ve belki de en iyi şarkısı ‘Yalnız Şarkı’ güzel özetliyor;

Yanlış yer ve yanlış zaman
Bunlar hep aldatmaca
Bunu artık anla!… 

Not: Yazının orijinali

http://www.radikal.com.tr/hayat/evrenin-merkezindeki-elmas-1166329/

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s